Rap różni się od hip-hopu tym, że rap to technika wokalna – rytmiczna, rymowana melodeklamacja do bitu – a hip-hop to cała kultura, w której rap jest tylko jednym z elementów, obok DJ-ingu, breakdance’u i graffiti. W codziennej mowie oba słowa często oznaczają po prostu ten sam gatunek muzyki. Gdy jednak mówimy precyzyjnie, hip-hop jest pojęciem szerszym, a rap – jego częścią.
W skrócie
- Rap to sposób wykonywania tekstu: rytmiczne, rymowane „mówienie” do podkładu muzycznego.
- Hip-hop to kultura, która powstała w latach 70. XX wieku w Nowym Jorku, głównie w Bronksie.
- Klasyczne cztery elementy hip-hopu to DJ-ing, MC-ing (rap), breakdance i graffiti; często dodaje się piąty – wiedzę.
- Rap może pojawić się poza hip-hopem, np. w rap metalu czy muzyce pop, a hip-hop obejmuje też taniec i sztuki wizualne.
Rap – co to jest?
Rap to rytmiczna, zwykle rymowana melodeklamacja wykonywana do podkładu muzycznego, czyli bitu. Kluczowy jest w nim flow – sposób, w jaki raper układa sylaby, akcenty i rymy względem rytmu. Osobę, która rapuje, nazywa się raperem albo MC (od ang. Master of Ceremonies, mistrz ceremonii). Pierwotnie MC prowadził imprezę i zagrzewał publiczność, a z czasem jego rola przekształciła się w rapowanie.
Angielskie słowo „rap” oznaczało pierwotnie m.in. lekkie, szybkie uderzenie, a także szybkie, żywe mówienie. W znaczeniu muzycznym upowszechniło się w latach 70. XX wieku, razem z rozwojem kultury hip-hopowej.
Hip-hop jako kultura – cztery elementy
Hip-hop ukształtował się w latach 70. XX wieku w Nowym Jorku, przede wszystkim w Bronksie, wśród młodzieży afroamerykańskiej i latynoskiej. Nie był wyłącznie muzyką – na imprezach osiedlowych (tzw. block parties i park jams) spotykali się DJ-e, raperzy, tancerze i twórcy graffiti. Z tych praktyk wyrosły cztery klasyczne elementy hip-hopu:
- DJ-ing – tworzenie podkładu z płyt gramofonowych: miksowanie, przedłużanie fragmentów rytmicznych (tzw. breaków), scratching.
- MC-ing, czyli rap – wokalny element kultury: rymowane teksty wykonywane do bitu.
- Breakdance (breaking) – taniec wykonywany do breaków granych przez DJ-a, z akrobatycznymi figurami w parterze.
- Graffiti – wizualna sztuka hip-hopu: napisy, tagi i murale malowane głównie farbą w sprayu.
Jako piąty element często wymienia się wiedzę (ang. knowledge) – świadomość historii i wartości kultury. W nowszych opracowaniach osobno traktuje się też beatmaking, czyli produkcję bitów na samplerach i sekwencerach.
Pionierzy hip-hopu
Za jednego z twórców hip-hopu uważa się DJ Kool Herca, imigranta z Jamajki, który używał dwóch gramofonów, by przedłużać najbardziej taneczne fragmenty nagrań. Ważną rolę w łączeniu DJ-ów, raperów i tancerzy w jedną kulturę odegrał Afrika Bambaataa, a Grandmaster Flash rozwinął techniki pracy z gramofonami. Przełomem w popularyzacji samego rapu był utwór „Rapper’s Delight” grupy The Sugarhill Gang z 1979 roku.
Rap a hip-hop – najważniejsze różnice
Różnicę najłatwiej uchwycić tak: rap to coś, co się wykonuje, a hip-hop to kultura, w której się uczestniczy. Można być członkiem społeczności hip-hopowej, nie rapując ani razu – jako tancerz, DJ czy grafficiarz. I odwrotnie: można rapować poza kontekstem hip-hopu.
Rap od dawna wychodzi poza hip-hop. Rapowane partie pojawiają się w muzyce pop, w rap metalu i rap rocku czy w różnych hybrydach gatunkowych. Dlatego nie każdy utwór z rapem jest utworem hip-hopowym w szerokim, kulturowym sensie.
| Cecha | Rap | Hip-hop |
|---|---|---|
| Czym jest | Technika wokalna, forma wykonania tekstu | Kultura i nurt muzyczny |
| Zakres | Węższy – tylko warstwa słowna | Szerszy – muzyka, taniec, sztuka, styl życia |
| Elementy | Tekst, rymy, flow, bit | DJ-ing, rap, breakdance, graffiti (oraz wiedza) |
| Wykonawca | Raper, MC | Raperzy, DJ-e, b-boye i b-girls, grafficiarze |
| Występowanie | W hip-hopie, ale też w popie, rap metalu i innych gatunkach | Jako samodzielna kultura i gatunek muzyczny |
| Początki | Upowszechnienie terminu w latach 70. XX w. | Nowy Jork (Bronx), lata 70. XX w. |
Dlaczego rap i hip-hop się myli?
Muzyka hip-hopowa opiera się przede wszystkim na rapie, więc w praktyce „płyta hip-hopowa” i „płyta rapowa” oznaczają zwykle to samo. Słowo „hip-hop” bywa też używane jako nazwa gatunku muzycznego, a nie całej kultury. Stąd zamienne używanie obu terminów w mediach, w sklepach muzycznych i w rozmowach.
W środowisku hip-hopowym rozróżnienie bywa jednak ważne. Część słuchaczy i twórców podkreśla, że „hip-hop” to kultura z własną historią i wartościami, a „rap” to tylko jedna z jej form – która w komercyjnym wydaniu może z tą kulturą niewiele mieć wspólnego.
Jak poprawnie używać pojęć rap i hip-hop?
- Mówiąc o sposobie śpiewania/mówienia tekstu, używaj słowa „rap” („on świetnie rapuje”, „rapowana zwrotka”).
- Mówiąc o kulturze, środowisku lub stylu życia – „hip-hop” („kultura hip-hopowa”, „taniec hip-hopowy”).
- W odniesieniu do gatunku muzycznego oba słowa są w praktyce akceptowane, ale „hip-hop” podkreśla kontekst kulturowy, a „rap” – warstwę wokalną.
- Jeśli w piosence rockowej czy popowej pojawia się rapowana zwrotka, poprawniej mówić o elementach rapu niż o utworze hip-hopowym.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy rap i hip-hop to to samo?
Nie do końca. Rap to technika wokalna, a hip-hop to kultura, której rap jest jednym z elementów. W potocznej mowie oba słowa często oznaczają jednak ten sam gatunek muzyki.
Jakie są 4 elementy hip-hopu?
DJ-ing, MC-ing (czyli rap), breakdance i graffiti. Często dodaje się piąty element – wiedzę, czyli znajomość historii i wartości kultury.
Gdzie i kiedy powstał hip-hop?
W Nowym Jorku, głównie w Bronksie, w latach 70. XX wieku, wśród młodzieży afroamerykańskiej i latynoskiej. Za jednego z pionierów uważa się DJ Kool Herca.
Co oznacza skrót MC?
MC pochodzi od angielskiego Master of Ceremonies – mistrz ceremonii. Pierwotnie był to prowadzący imprezę, a dziś określenie to oznacza po prostu rapera.
Czy można rapować, nie będąc częścią hip-hopu?
Tak. Rap jako technika pojawia się w wielu gatunkach – w popie, rap metalu czy rap rocku. Wykonawca może rapować bez związku z kulturą hip-hopową.
