- Lodowiec to masa lodu w górach – powstaje z nagromadzenia i zlodowacenia śniegu w dolinach górskich, powoli spływa w dół
- Lądolód to ogromna pokrywa lodowa pokrywająca wielki obszar lądu (tysiące km²) – istnieje dziś na Grenlandii i Antarktydzie
- Lodowiec ma kilka km², lądolód – miliony km² (lądolód antarktyczny: 14 mln km²)
- Lodowiec porusza się pod wpływem grawitacji (spływa w dół doliny), lądolód rozprzestrzenia się we wszystkich kierunkach pod własnym ciężarem
- Lodowce tworzą doliny U-kształtne, lądolody tworzą krajobrazy morenowe (pojezierza, moreny)
Lodowiec i lądolód to dwa typy mas lodowych na Ziemi, które różnią się skalą, lokalizacją i sposobem formowania krajobrazu. Oba powstają z nagromadzenia śniegu przekształcanego w lód pod wpływem ciśnienia, ale ich rozmiary i oddziaływanie na otoczenie są zupełnie inne. To istotne pojęcia z zakresu geografii fizycznej i geomorfologii.
Czym jest lodowiec?
Lodowiec (lodowiec górski) to masa lodu powstała w górach z nagromadzenia i zlodowacenia śniegu. Lodowiec tworzy się powyżej granicy wiecznego śniegu – tam, gdzie śnieg pada więcej niż topnieje. Pod wpływem ciężaru śnieg przekształca się w firn, a potem w lód lodowcowy. Lodowiec powoli spływa w dół doliny pod wpływem grawitacji, rzeźbiąc teren.
Lodowce zajmują stosunkowo niewielkie powierzchnie – od kilku do kilkudziesięciu km². Występują w wysokich górach na całym świecie: Alpach, Himalajach, Andach, Kaukazie, na Alasce, w Skandynawii. W Polsce lodowce nie występują (najwyższe Tatry nie sięgają granicy wiecznego śniegu), ale ślady dawnej działalności lodowców – kotły, żłoby, moreny – są widoczne w Tatrach.
Czym jest lądolód?
Lądolód to ogromna pokrywa lodowa pokrywająca wielki obszar lądu, o powierzchni przekraczającej 50 000 km². Lądolód nie ogranicza się do jednej doliny – rozpościera się na rozległych nizinach i wyżynach, pokrywając je warstwą lodu o grubości do kilku kilometrów. Obecnie na Ziemi istnieją dwa lądolody: antarktyczny (ok. 14 mln km², 90% lodu na Ziemi) i grenlandzki (ok. 1,7 mln km²).
W przeszłości lądolody pokrywały znacznie większe tereny. Podczas ostatniego zlodowacenia (ok. 20 tys. lat temu) lądolód skandynawski sięgał aż na tereny dzisiejszej Polski – jego ślady to Pojezierze Mazurskie, Wielkopolskie i Pomorskie, wzgórza morenowe oraz głazy narzutowe.
Tabela porównawcza: lodowiec vs lądolód
| Cecha | Lodowiec (górski) | Lądolód |
|---|---|---|
| Rozmiar | Kilka-kilkadziesiąt km² | Ponad 50 000 km² (miliony km²) |
| Lokalizacja | Doliny górskie | Rozległe obszary lądowe |
| Ruch | Spływa w dół doliny (grawitacja) | Rozprzestrzenia się na boki (ciężar) |
| Formy rzeźby | Doliny U, kotły, żłoby, moreny boczne | Pojezierza, moreny czołowe, ozy, kemy, głazy narzutowe |
| Grubość | Dziesiątki-setki metrów | Do 4,5 km (Antarktyka) |
| Współcześnie | Alpy, Himalaje, Andy, Alaska | Antarktyka, Grenlandia |
| W Polsce | Ślady w Tatrach (dawne) | Ślady na nizinach (pojezierza, moreny) |
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym się różni lodowiec od lądolodu?
Lodowiec to stosunkowo mała masa lodu w dolinie górskiej, spływająca w dół pod wpływem grawitacji. Lądolód to ogromna pokrywa lodowa (ponad 50 000 km²) pokrywająca rozległe obszary lądu. Lodowce tworzą doliny U-kształtne, lądolody – pojezierza i moreny.
Ile lądolodów istnieje dziś na Ziemi?
Obecnie na Ziemi istnieją dwa lądolody: antarktyczny (ok. 14 mln km², zawiera 90% lodu na Ziemi) i grenlandzki (ok. 1,7 mln km²). W przeszłości lądolody pokrywały też Skandynawię, Kanadę i północną Europę.
Czy w Polsce były lądolody?
Tak. Podczas zlodowaceń plejstoceńskich lądolód skandynawski kilkakrotnie nasuwał się na tereny dzisiejszej Polski. Ślady tego to Pojezierze Mazurskie, Pojezierze Pomorskie, wzgórza morenowe, ozy, kemy i głazy narzutowe rozrzucone po polskich nizinach.
