Kluczowe różnice
- Baśń nie ma konkretnego czasu i miejsca akcji, podczas gdy legenda opowiada o autentycznych wydarzeniach i miejscach
- Baśnie zawierają wyłącznie elementy fantastyczne, legendy łączą fantastykę z rzeczywistością
- Baśnie zawsze mają morał, legendy nie zawsze przekazują przesłanie moralne
Spis treści
- Pochodzenie i charakterystyka
- Czas i miejsce akcji
- Świat przedstawiony
- Funkcje i przesłanie
- Bohaterowie utworów
- Znane przykłady
Baśnie i legendy to popularne gatunki literatury, które często mylone są ze sobą ze względu na występowanie elementów fantastycznych. Jednak między tymi formami literackimi występują znaczące różnice w zakresie konstrukcji, przesłania oraz sposobu przedstawiania świata przedstawionego.
Pochodzenie i charakterystyka
Baśnie wywodzą się z tradycji ludowej i przekazów ustnych. Ich głównym celem jest przekazanie uniwersalnych wartości i prawd życiowych. Legendy natomiast powstały na podstawie rzeczywistych wydarzeń historycznych, które z czasem zostały wzbogacone o elementy fantastyczne.
Czas i miejsce akcji
W baśniach czas i miejsce akcji pozostają nieokreślone. Charakterystyczne są zwroty rozpoczynające opowieść, takie jak “za siedmioma górami” czy “dawno, dawno temu”. Legendy z kolei zawsze odnoszą się do konkretnych miejsc i wydarzeń historycznych. Często opowiadają o powstaniu miast, zamków lub ważnych obiektów.
Świat przedstawiony
Baśnie przedstawiają świat całkowicie fantastyczny, gdzie występują magiczne przedmioty, mówiące zwierzęta i nadprzyrodzone istoty. Legendy natomiast łączą elementy realistyczne z fantastycznymi. Wydarzenia w legendach mają swoje źródło w faktach historycznych, które zostały wzbogacone o elementy nadprzyrodzone.
Funkcje i przesłanie
Baśnie pełnią przede wszystkim funkcję dydaktyczną i moralizatorską. Zawsze kończą się zwycięstwem dobra nad złem i zawierają wyraźny morał. Legendy nie zawsze niosą jednoznaczne przesłanie moralne. Ich głównym celem jest wyjaśnienie pochodzenia miejsc, zjawisk lub wydarzeń historycznych.
Bohaterowie utworów
W baśniach występują postacie fikcyjne – królewny, książęta, czarodzieje oraz mówiące zwierzęta. Legendy przedstawiają autentyczne postacie historyczne – władców, rycerzy, świętych, których losy zostały wzbogacone o elementy fantastyczne.
Znane przykłady
Najbardziej znane baśnie to:
- “Czerwony Kapturek”
- “Kopciuszek”
- “Baśń o rybaku i złotej rybce”
Popularne legendy polskie to:
“Legenda o warszawskiej Syrence”
“Legenda o Smoku Wawelskim”
“Legenda o Lajkoniku”
