E-book to książka w formie pliku tekstowego, którą czyta się na czytniku, smartfonie lub komputerze, a audiobook to nagranie książki odczytanej przez lektora, którego się słucha. Treść bywa ta sama, ale różni się sposób odbioru: e-book angażuje wzrok i pozwala dowolnie wracać do tekstu, audiobook zostawia wolne oczy i ręce, więc można go słuchać w drodze, podczas sprzątania czy treningu.
W skrócie
- Forma: e-book to tekst (EPUB, MOBI, PDF), audiobook to dźwięk (MP3, M4B).
- Odbiór: e-book się czyta, audiobook – słucha; ten drugi można łączyć z innymi czynnościami.
- Tempo: czytając, sam ustalasz rytm i łatwo wracasz do fragmentu; w audiobooku tempo narzuca lektor (choć można je przyspieszyć).
- Sprzęt: e-book najlepiej czytać na czytniku z ekranem e-ink, audiobook wystarczy odtworzyć na telefonie ze słuchawkami.
Czym jest e-book?
E-book (książka elektroniczna) to cyfrowa wersja książki zapisana jako plik. Najpopularniejsze formaty to:
- EPUB – otwarty standard; tekst dopasowuje się do ekranu i wybranej wielkości czcionki,
- MOBI/AZW – formaty związane z czytnikami Kindle; Amazon od 2022 roku nie przyjmuje już plików MOBI w usłudze Send to Kindle, za to umożliwia przesyłanie plików EPUB,
- PDF – zachowuje stały układ strony, dobry dla podręczników i dokumentów, ale niewygodny na małych ekranach.
E-booki czyta się na czytnikach z ekranem e-ink (nie świeci prosto w oczy, przypomina papier i dobrze sprawdza się w słońcu), a także na tabletach, smartfonach i komputerach. W aplikacjach można zmienić czcionkę, rozmiar liter i tło, zaznaczać fragmenty, robić notatki, przeszukiwać tekst i sprawdzać słowa w słowniku.
Czym jest audiobook?
Audiobook (książka audio, potocznie „słuchowisko”, choć to nie to samo) to nagranie tekstu książki czytanego przez lektora, aktora, a czasem samego autora. Pliki mają zwykle format MP3 albo M4B (ten drugi obsługuje rozdziały i zapamiętuje miejsce odtwarzania). Coraz częściej audiobooków nie pobiera się jako plików, tylko słucha w aplikacjach serwisów z abonamentem lub sklepów.
Jakość audiobooka zależy w dużej mierze od interpretacji lektora – dobry głos potrafi dodać książce klimatu, nietrafiony może zniechęcić. Niektóre produkcje mają kilku lektorów, efekty dźwiękowe czy muzykę; bliżej im wtedy do słuchowiska. Aplikacje pozwalają zmienić tempo odtwarzania, ustawić wyłącznik czasowy i dodać zakładki.
E-book a audiobook – tabela porównawcza
| Cecha | E-book | Audiobook |
|---|---|---|
| Forma treści | Tekst | Nagranie głosu |
| Formaty | EPUB, MOBI/AZW, PDF | MP3, M4B, strumieniowanie w aplikacji |
| Urządzenie | Czytnik e-ink, tablet, smartfon, komputer | Smartfon, odtwarzacz, głośnik, system audio w aucie |
| Wielozadaniowość | Nie – wymaga patrzenia na ekran | Tak – można słuchać podczas jazdy, spaceru, prac domowych |
| Tempo | Ustalasz sam, łatwo wracasz do fragmentu | Narzuca lektor, regulowane prędkością odtwarzania |
| Notatki i wyszukiwanie | Zaznaczenia, notatki, wyszukiwanie słów, słownik | Zakładki, czasem notatki do fragmentu |
| Dla kogo szczególnie | Osoby uczące się, czytające literaturę fachową | Kierowcy, osoby słabowidzące, z trudnościami w czytaniu |
| Wpływ na odbiór | Własna wyobraźnia, własny „głos” postaci | Interpretacja lektora |
Czy słuchanie audiobooka to to samo co czytanie?
Pod względem rozumienia treści różnice mogą być mniejsze, niż się wydaje. W badaniu Beth Rogowsky z 2016 roku porównano osoby, które czytały fragment książki non-fiction na czytniku, słuchały go jako audiobooka lub robiły obie rzeczy naraz. W teście ze zrozumienia tekstu nie stwierdzono istotnych różnic między grupami.
Nie znaczy to, że oba sposoby są zawsze zamienne. Przy trudnym, gęstym tekście czytanie ułatwia zatrzymanie się, powrót do zdania i zrobienie notatki. Słuchanie „w tle” – np. przy prowadzeniu auta w gęstym ruchu – sprzyja z kolei rozproszeniu uwagi. Audiobook najlepiej sprawdza się przy prozie i reportażu, e-book – przy literaturze fachowej i nauce.
Gdzie kupić lub wypożyczyć e-booki i audiobooki?
Obie formy można kupić na własność w księgarniach internetowych albo korzystać z nich w serwisach abonamentowych, które w ramach opłaty miesięcznej udostępniają katalog książek do czytania lub słuchania. Część bibliotek publicznych oferuje też dostęp do e-booków i audiobooków dla swoich czytelników. Ceny i zasady (limity, liczba urządzeń, dostępność tytułów) różnią się między serwisami, więc warto porównać je przed zakupem.
Przy kupowaniu plików zwróć uwagę na zabezpieczenia: e-book z DRM da się otworzyć tylko w określonych aplikacjach lub na wybranych czytnikach, a plik ze znakiem wodnym można przenosić między urządzeniami. Nie każda książka ukazuje się w obu wersjach – zdarza się, że tytuł jest dostępny tylko jako e-book albo tylko jako audiobook.
E-book czy audiobook – co wybrać?
- Dużo dojeżdżasz samochodem, biegasz lub spacerujesz – audiobook pozwoli wykorzystać ten czas.
- Uczysz się, robisz notatki, czytasz poradniki i literaturę fachową – wybierz e-book, najlepiej na czytniku.
- Męczą Cię oczy albo masz trudności z czytaniem – audiobook bywa wygodniejszy; e-book też pomoże dzięki powiększaniu czcionki.
- Czytasz wieczorem w łóżku – czytnik e-ink z podświetleniem jest wygodniejszy od świecącego ekranu telefonu.
- Nie musisz wybierać – wiele osób łączy obie formy: czyta wieczorem, a w drodze słucha tej samej lub innej książki.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy audiobook to e-book?
Nie. E-book to książka w formie tekstu do czytania na ekranie, a audiobook to nagranie książki do słuchania. Obie są formami cyfrowymi, ale różnią się sposobem odbioru.
Na czym czytać e-booki?
Na czytniku e-booków, tablecie, smartfonie lub komputerze. Do długiego czytania najwygodniejszy jest czytnik z ekranem e-ink, bo przypomina papier i mniej męczy wzrok niż ekran LCD.
W jakim formacie są audiobooki?
Najczęściej w MP3 lub M4B. Format M4B obsługuje rozdziały i zapamiętywanie miejsca odtwarzania. W serwisach abonamentowych audiobooki odtwarza się zwykle bezpośrednio w aplikacji.
Czy słuchanie audiobooka liczy się jako czytanie?
W sensie poznania treści – w dużej mierze tak. Badanie z 2016 roku nie wykazało istotnych różnic w rozumieniu tekstu między czytaniem na czytniku a słuchaniem. Przy trudnych tekstach czytanie ułatwia jednak powroty i notatki.
Czy Kindle obsługuje format EPUB?
Pliki EPUB można wysłać do biblioteki Kindle przez usługę Send to Kindle – Amazon wprowadził tę możliwość w 2022 roku, jednocześnie kończąc przyjmowanie plików MOBI tą drogą.
